30a August 2007La gvaja vorto
Komence de decembro 2003, estis publikigita en bitakoro artikoleto babilanta pri slango, kaj ties rilato al popola sento. En ĝi estis uzata, kiel pivoto, la angla esprimo this is cool!, kaj montrataj diversaj hispanlingvaj alternativoj.
Se vi legas la artikolon, vi vidos jenan frazon:
Mia persona veto estas ke finfine paralela(j) idiotismo(j) rolos ĉi-rilate...
mi celis diri que cool (normale signifanta "malvarma") estas origine idiotismo de la angla lingvo, kaj ke esperanto, dum la procedo havigi al si similan koncepton, paŭsos tiun konduton, eble per reciproka idiotismo ("frida"), aŭ per alispeca idiotismo (nu, "sukera", "ŝtona"... kiu scias!).
Sed tiu prognozo evidentiĝas erara! Jam nova vorto estis elpensita por tiu celo, kaj kun verŝajna sukceso ĝis nun. Vi povas plu legi pri ĝi, kaj eĉ aŭskulti intervjuon en Radio Verda kiun faris Sonja al Gregor Hinker, unu el la kuninventintoj tiun vorton!
Do, mi konsentas kun la bezono taŭgan asilimigon por tiu koncepto, ĉar neniu el la propraj esperantaj kunmetaĵoj povus roli ĉiujn kernajn subkonceptojn (modeco, moderneco, taŭga por junuloj, ktp); eĉ mi konsentas ke la rekta alpreno de la formo cool estus ne oportuna pro la konflikto kun "kulo".
Sed mi deziras kontesti unu el la argumento de Gregor, eldirita dum la menciita intervjuo, por kunsidi cele al kreo novan vorton; nome, ke ne estas ekvivalento de cool en aliaj naciaj lingvoj!. Tio ne veras por la hispana lingvo, kiel montras la aludita blogaĵo mia, kiu prezentas ses vortojn.
Alia propono
Se, el la artikolo, oni preteratentus tiujn ne hispanujajn vortojn (pro manko de proksima scio pri ili), kaj ankaŭ la sakrajn kaj maldecetajn (en kelkaj da kiuj, krome, ne ĉiuj nuancoj de cool estas bone reprezentitaj), restas la adjektiva vorto guay [ŭaj], al kiu mi povas aldoni la verban vorton molar (do, to be cool), kiu ne menciiĝas tie. Ambaŭ vorto rolas tute ekzakte la signifaron de cool; tamen, cool estas ja uzata surogate, sed kiel prestiĝiga apartigilo, disde la kompatinda ne sufiĉe anglumita amaso.
Do, kial la junuloj kunsidantaj por cerbumi pri oportuna esperanta ekvivalento de tiu koncepto ne konsideris, ekzemple, la hispanan guay? Ĉu ne estas hispan(lingv)aj reprezentantoj en TEJO!? Guay verŝajne estis dekomence ekkria vorto, tia kian usonaj bildstrioj reprezentas per wow! [ŭoŭ]; estas facile eltiri de ĝi —sekve de la 15a regulo— la vorton gvaja, kiu plenumus la deziratan celon. Oni povus objekti la similecon al "gaja" sed, nu, mi eĉ pretas debati ke tio estus avantaĝo!
Mi kredas ke la fakto ke tiu kunsido realiĝis nur kelkajn tagojn antaŭ la publikigo mian blogaĵon estas tute hazarda koincido (nu, diablo hazardaĵojn bakas...). Krome, mi indulgu ilian nescion pri la slangoj de naciaj lingvoj, ĉar la elpensita vorto... estas tre gvaja!
19a January 2007La tabuo diri ne
Dum konversacio kun gvatemala amikino loĝanta nuntempe en Hispanujo, ni ĝuis reciproke la malsamajn lingvo-uzojn kiuj kaŭzas ridigajn miskomprenojn en ambaŭ landoj, kaj ambaŭ rakontis anekdotojn pri embarasaj miskomprenoj, de gvatemalanoj en Hispanujo kaj hispanoj en Gvatemalo. Tio estas plezuro kiun povas ĝui nur parolantoj de tre disvastiĝintaj lingvoj, kies slangaĵoj kaj parol-turnoj disiĝis de unu lando al alia.
16a December 2006Je la nomo de la lingvo
Mi prezentas la tradukon de la artikolo publikigita okaze de la esperanto-tago, kiun mi escepte verkis en la hispana.
En la hispana? Aŭ mi devus diri "en la kastilia"? Kiel ververe nomiĝas mia denaska lingvo, kaj kial? Tro pretendema mi estus, se mi strebus al respondo de la lastaj demandoj. Sed ja veras ke la nomo de mia lingvo, internacie akceptata, estas la ekvivalento al "español" en la koncerna lingvo, kiu koincidas kun la gentnomo de Hispanujo.
15a December 2006En el nombre de la lengua
Hoy es el dia del blog en esperanto. Como el mio ya lo escribo en esperanto, he decidido contribuir a esta jornada con una entrada en mi lengua natal, el español. La traducción al esperanto la publicaré en breve.
He dicho que iba a publicar en español... ¿o debía haber dicho "en castellano"? ¿cómo se llama mi lengua natal? ¿por qué se llama así?. Bueno, realmente sería muy ambicioso si pretendiera responder a estas últimas cuestiones. Pero el caso es que el nombre por el que se conoce internacionalmente mi lengua es el equivalente en cada idioma a "español", que coincide —¡caramba, qué coincidencia! (Les Luthiers)— con el gentilicio del país España.
1a December 2003Slange al popolkoro
Foje retamburas en Esperantujo diskuto pri la plej trafa traduko de la angla slangaĵo cool; laŭlitere ĝi signifas malvarma sed ĝia idiota senco estas bona, laŭmoda, genia, taŭga... depende de la kunteksto. Mia persona veto estas ke finfine paralela(j) idiotismo(j) rolos ĉi-rilate sed ne estas mia celo paroli pri la ĝusta vorto por cool kiu slange nuancigu la suprajn sencojn en nia lingvo.
Mi male prezentos kvar hispanajn ekvivalentajn vortojn (ĉu rekordo!?) per kiuj mi celas montri kvar trajtojn de la popolaj sintenoj de miaj samlandanoj. Mi parolas nur pri Hispanujo ĉar ĉiu hispanlingva lando havas sian propran slangostokon. Kompreneble, la montrotaj trajtoj povas esti rigardataj kiel banalaj kliŝaĵoj, sed mi petas unue legi kaj poste atingi konkludon.
Jen kvar hispanlingvaj tradukoj de This is cool!:
- ¡Esto es la hostia! (Tio estas hostio). Kompreneble, idiota: kiel rilatas liturgiaĵo "hostio" al bona, laŭmoda, ktp? Nu, samkiel cool, sed oni profitas la aferon por sakradi! Jen unua karakterizo: sakrado kiel malrespekto kaj ribelo al Eklezio kaj al povego kiun ĝi disponis dum jarcentoj en Hispanujo.
- ¡Esto es de puta madre! (Tio estas putinida, putinide bona). Jen tipa kontraŭsenca efiko, ĉar malmultaj konsideros bona afero esti putinido! Tio povas speguligi seksisman malrespekton al virinoj aŭ ankaŭ rean provokadon al Eklezio pro la jena argumento: esti samkiel Jesuo estas bone; Jesuon naskis virgulino Maria; mi sakras ŝin per putigo.
- ¡Esto es cojonudo! (Tio estas kojoneca). Tre facile: laŭdo kaj superaprezo al viraj seksorganoj kun submesaĝo "esti viro bonegas". Do, virfavora seksismo.
- ¡Esto es guay! (Ne eblas traduko). Guay estas sencerba sensencaĵo. Tiu frazo unue aperis en la alta kaj mezalta sociaj klasoj sed nun tre populariĝas en mezaj klasoj. Jen freneza emo de miaj samlandanoj al amuziĝo per sensencaĵoj.
Kaj konklude mi aŭdacas prezenti du pliajn hispanajn tradukojn el Ameriko, sed malpli elkatedre pro malproksimeco:
- ¡Esto es padre! (Tio estas patreca). Meksika esprimo. Laŭ mi, ĝi montras enkoran seksismon de la meksika socio.
- ¡Esto es chévere! Netradukebla venezuela vorto, iel same sensenca al la hispana guay sed chévere avantaĝas pro sia tradicio kaj atuteco. Mi kredas ke tiu frapsona vorto havas perditan indigenan devenon.
Ĉiuj scias ke proverbaro diras multon pri la popolo kiu ĝin originas. Sed slango estas ankaŭ atentinda fonto por eniri la popolan saĝon... nu, malvirton.